Ασκήσεις Εμπέδωσης του μαθήματος

Αφού παρθέσω στους μαθητές τις πληροφορίες σχετικά με τα ζώα και συζητήσουμε τις απορίες που τυχόν έχουν από το μάθημα θα ζητήσω από τα παδιά να απαντήσουν στις παρακάτω ερωτήσεις για να δω κατά πόσο έχουν καταλάβει αυτά που επισημάναμε.

1^η)ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

1) Στην κατηγορία των σαρκοφάγων ζώων ανήκει:

Α) ο βάτραχος Β) ο λύκος

Γ) η χελώνα Δ)η κατσίκα

2) Στην κατηγορία των ασπόνδυλων δεν ανήκει:

Α) η πεταλούδα Β) η γαρίδα

Γ) η αράχνη Δ) η γάτα

3) Ποιο από τα παρακάτω είναι ζώο προς εξαφάνιση:

Α) ο σκύλος Β) η αγελάδα

Γ) το δελφίνι Δ) η κότα

4) Το χέλι αποτελεί ζώο που ζει:

Α) στο νερό Β) στη στεριά

Γ) στο νερό και στη στεριά Δ) στον αέρα

5) Άμεση απειλή για την εξαφάνιση των ζώων είναι:

Α) το κυνήγι Β) η ρύπανση θαλασσών

Γ) φυτοφάρμακα Γ) δημιουργία φραγμάτων

6) Ποιο από τα παρακάτω ζώα δεν ανήκει στη χώρα μας:

Α) η φώκια Β) η αρκούδα

Γ) ο λύκος Δ) ο ελέφαντας

2^η)ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΥΣ

1) Καλό πλύσιμο χεριών μετά από κάθε επαφή με ζώο. Σ Λ

2) Ανάμεσα στα ζώα και τον άνθρωπο δεν υπάρχει αλληλεξάρτηση. Σ Λ

3) Ο ένας από τους βασικούς τύπους της τροφικής αλυσίδας έχει ως βάση τους παραγώγους Σ Λ

4) Ο αστακός ζει στη στεριά. Σ Λ

5) Το φίδι ανήκει στα αμφίβια. Σ Λ

6) 6)Τα κατοικίδια μας προσφέρουν αγάπη, ξεκούραση, συντροφιά. Σ Λ

Πως να αποφύγουμε μολύνσεις από τα ζώα

Καλό πλύσιμο των χεριών μετά από κάθε επαφή με ζώο
Συστηματικό πλύσιμο των χεριών πριν από το φαγητό
Να εμποδίζουμε το σκύλο να γλείφει τους ανθρώπους και ιδιαίτερα τα παιδιά. Σε περίπτωση που κάτι τέτοιο έχει συμβεί τότε χρειάζεται άμεσα καλό πλύσιμο με νερό και σαπούνι
Καθαριότητα στην περιοχή που ζει και κοιμάται το ζώο
Φροντίδα στο ζώο από τον κτηνίατρο για καταπολέμηση των παρασίτων και άλλων ασθενειών που προσβάλλουν τα ζώα. Σε περίπτωση που παρατηρηθεί κάποια ασθένεια σε κατοικίδιο ζώο τότε άμεσα πρέπει να ζητείται η βοήθεια του κτηνίατρου
Σε περίπτωση δαγκώματος από ζώο, πρέπει άμεσα να ζητείται η βοήθεια γιατρού
Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε περίπτωση επαφής με αδέσποτους σκύλους, γάτους ή άλλα ζώα. Επίσης εάν αποκτηθούν άλλα ζώα ή ερπετά, σπάνια ή εξωτικά, τότε πρέπει να ζητηθεί η βοήθεια του κτηνιάτρου για τα μέτρα προφύλαξης.
Βλέπουμε λοιπόν ότι με κάποια στοιχειώδη μέτρα, ο κίνδυνος προσβολής από μολυσματικές ασθένειες που μεταδίδονται από ζώα περιορίζεται στο ελάχιστο.
Οι προφυλάξεις αυτές μας επιτρέπουν να έχουμε τις ευεργετικές επιδράσεις των ζώων τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική μας υγεία.

τροφική αλυσίδα

Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι τροφικών αλυσίδων. Ο ένας έχει ως τροφική βάση τους παραγωγούς, δηλαδή από τα φυτά τρέφονται τα φυτοφάγα ζώα, από τα φυτοφάγα ζώα τρέφονται τα σαρκοφάγα και από αυτά τρέφονται μεγαλύτερα σαρκοφάγα ζώα. Από κρίκο σε κρίκο, ενώ μπορεί να παρατηρηθεί μια αύξηση του μεγέθους των ζώων, ο συνολικός αριθμός των ατόμων τους ελαττώνεται (αλυσίδα θηρευτών). Η δεύτερη αλυσίδα είναι η σαπροφυτική αλυσίδα, η οποία έχει ως τροφική βάση τη νεκρή οργανική ύλη και η ύπαρξη της οποίας είναι ιδιαίτερα σημαντική σε όλα τα οικοσυστήματα αφού εξασφαλίζει το κλείσιμο του κύκλου της ύλης (ανακύκλωση της ύλης).

Σχέσεις αλληλεξάτησης ζώου - ανθρώπου

Στις αρχαϊκές εποχές, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, δεν παρατηρούνταν η αποστασιοποίηση από το φυσικό περιβάλλον που συναντάμε σήμερα και η οποία βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στη βάση της υποτιμητικής στάσης απέναντι στα ζώα. Ο άνθρωπος βρισκόταν πάντοτε σε μία αλληλεξάρτηση με το φυσικό και ζωικό περιβάλλον, με έντονα βέβαια ανταγωνιστικά στοιχεία που εκπορευόταν από το ζήτημα της φυσικής του επιβίωσης, αλλά το ζώο κατείχε μία σημαντική θέση στην οργάνωση της ψυχοκοινωνικής του ζωής. Η κοινωνική πραγματικότητα του αρχαϊκού ανθρώπου ήταν προέκταση της φυσικής πραγματικότητας και ο αρχαϊκός άνθρωπος ένοιωθε ταυτισμένος και αναπόσπαστο κομμάτι του φυσικού περίγυρου. Σε θρησκευτικό επίπεδο, οι πρώτες μορφές θεοποίησης αφορούν τα ζώα. Η καταγωγή των ανθρώπων συνδέθηκε άλλωστε πάντοτε με τα ζώα. Πολύ αργότερα υπεισέρχονται οι ανθρώπινες μορφές στην θρησκεία, οι πρώτες μάλιστα σε μία ζωόμορφη εκδοχή. Στην Αφρική σε περιοχές που επιβιώνουν ακόμη αρχαϊκά σχήματα θρησκείας, οι μάγοι /θεραπευτές (σαμάνοι) ταυτίζονται με ζωικές μορφές στις τελετουργικές τους λειτουργίες με σκοπό να αφομοιώσουν την δύναμη αυτών των ζώων. Ακόμη και στις γεωργικές κοινωνίες, παρά την σταδιακά αυξανόμενη επικέντρωση στην εκμετάλλευση των ζώων, συνεχίζει να κυριαρχεί μία άλλου είδους σχέση μαζί τους. Προοδευτικά όμως με τους αιώνες η χρηστική /εργαλειακή σχέση του ανθρώπου με τα ζώα και η αποστασιοποίηση του από αυτά σε συγκινησιακό επίπεδο αυξάνεται.
Από ψυχολογικής άποψης, θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς, ότι οι άνθρωποι εκφράζουν στην σχέση τους με τα ζώα, μία πλευρά του εαυτού τους, όπως και τις βαθύτερες κοινωνικές τους αντιλήψεις.
Στην ψυχοδυναμική ψυχολογία, θεωρείται άλλωστε ότι η συμπεριφορά αντανακλά τα βαθύτερα αισθήματα ή τάσεις που κυριαρχούν μέσα στον άνθρωπο και ότι η αντίδραση σε ένα ερέθισμα δεν συνδέεται απαραίτητα με το ερέθισμα ή με την αντικειμενική κατάσταση, αλλά με την ανάγκη του ατόμου να εκφράσει τα αρνητικά αισθήματα και τις παρορμήσεις που πιέζουν να εξωτερικευτούν (Φρόιντ, 1915). Κατά συνέπεια, οι άνθρωποι που φέρονται επιθετικά και βίαια στα ζώα εκτονώνουν παρορμήσεις που είναι ανίκανοι να μετουσιώσουν ή να «μεταβολίσουν» με άλλο τρόπο (Zapparoli, 1982). Από την άλλη, ο φόβος είναι πολλές φορές «πηγή» επιθετικών συμπεριφορών σε ιδιαίτερα ανασφαλή ή ψυχικά διαταραγμένα άτομα (Zapparoli, 1982).

Ζώα που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν: άμεσες και έμμεσες απειλές

Ο αριθμός των απειλούμενων ζώων σε κάθε κατηγορία είναι τεράστιος. Αγγίζει περίπου τα 600 είδη και να φανταστείτε ότι οι έρευνες που έχουν γίνει δεν ολοκληρώθηκαν. Πιο συγκεκριμένα από την κατηγορία ερπετών η χελώνα καρέτα καρέτα είναι προς εξαφάνιση. Από την κατηγορία πτηνών η κουκουβάγια, ο αετός, ο γύπας, η γερακίνα, ο γκιώνης. Α πό την κατηγορία των θηλαστικών είναι το δελφίνι, ο λύκος, η αρκούδα. Είναι σημαντικό να μάθουμε ποιες είναι οι αιτίες που προκαλούν κινδύνους στα ζώα και όσο μπορούμε να προσπαθούμε για τη μείωση των κινδύνων. Οι απειλές των ζώων είναι άμεσες, δηλαδή όταν το ζώο χάνει κατευθείαν τη ζώη του ή έμμεσες, δηλαδή όταν το ζώο χάνει τη ζωή του μετά από κάποιο χρονικό διάστημα. Πιο συγκεκριμένα:

Άμεσες απειλές:

α) Κυνήγι

β) Χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων – «επιβλαβή»

γ) Σύλληψη, εμπόριο, συλλογή σπάνιων ειδών.

Έμμεσες απειλές:

α) Αλλοιώσεις και καταστροφές βιοτόπων

β) Φυτοφάρμακα κ.ά..

γ) Επέκταση τουριστικών εγκαταστάσεων

δ) Αύξηση του τουρισμού και των τουριστικών ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων.

ε) Συχνά σοβαρή ενόχληση ιδιαίτερη κατά την αναπαραγωγική περίοδο από φωτογράφους, κινηματογραφιστές.

στ) Δημιουργία φραγμάτων.

ζ) Διάνοιξη δρόμων.

η) Ρύπανση θαλασσών.

Που ζει το κάθε ζώο

Ας τα χωρίσουμε ανάλογα με τον τόπο που ζει το κάθε ένα.

Ζώα που ζουν στη στεριά: (σαλιγκάρι, ελάφι, μέλισσα, κότσυφας, ποντικός)

Ζώα που ζουν στο νερό: (χταπόδι, ψάρι, αστακός, στρείδι)

Ζώα που ζουν στη στεριά και στο νερό: (βάτραχος, χέλι, κάβουρας, χελώνα)

Ζώα που ζουν στη στεριά, αλλά βρίσκουν την τροφή τους στο νερό: (γλάρος, πάπια, πελαργός)

Άλλες κατηγορίες ζώων

Αμφίβια

Αρχικά γεννιούνται και μεγαλώνουν στο νερό, όπου αναπνέουν με βράγχια. Στη συνέχεια αναπτύσσουν την ικανότητα να ζουν στην ξηρά, όπου αναπνέουν με πνεύμονες.Επίσης, είναι ποικιλόθερμα και είτε ζουν κοντά στην θερμοκρασία του περιβάλλοντος αέρα ή νερού είτε προσλαμβάνουν θερμότητα ηλιαζόμενα ή καθισμένα σε επιφάνειες που ζεσταίνονται από τον ήλιο.

ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ

Τα θηλαστικά είναι εκείνη η ομάδα ζώων που τρέφουν τα νεογνά τους με γάλα που παράγεται από ειδικούς γαλακτογόνους αδένες, τους μαστούς. Είναι τα πιο εξελιγμένα ζώα, καθώς έχουν μεγάλο μέγεθος εγκεφάλου, αναπτυγμένο νευρικό σύστημα και αυξημένη νοημοσύνη.
ΕΡΠΕΤΑ
Είναι τα ζώα που για να κινηθούν έρπονται στη γη. τέτοια ζώα είναι τ φίδι, η σαύρα, η χελώνα,

ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ

Τα ασπόνδυλα είναι μια πολύ μεγάλη κατηγορία ζωικών οργανισμών, η οποία περιλαμβάνει πολυπληθείς επιμέρους κατηγορίες ζώων. τέτοια είναι τα έντομα, τα σαληγκάρια, οι γαρίδες, οι αράχνες κ.α
ΠΤΗΝΑ
Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά, που το δέρμα τους είναι λεπτό και καλύπτεται από φτερά. Τα πτηνά έχουν προσαρμοστεί στην πτήση, με εξαίρεση μερικά τα οποία έχασαν αυτή την ικανότητα, όπως η στρουθοκάμηλος. Το πρώτο ζεύγος των άκρων τους έχει μετατραπεί σε όργανα πτήσης, τις πτέρυγες ή φτερούγες. Τα πτηνά που ζουν συνεχώς στον ίδιο τόπο λέγονται καθιστικά. Αποδημητικά ή μεταναστευτικά λέγονται τα είδη που μεταναστεύουν κατά σμήνη σε θερμότερες περιοχές για να περάσουν τον χειμώνα και επανέρχονται την άνοιξη.