Σχέσεις αλληλεξάτησης ζώου - ανθρώπου

Στις αρχαϊκές εποχές, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, δεν παρατηρούνταν η αποστασιοποίηση από το φυσικό περιβάλλον που συναντάμε σήμερα και η οποία βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στη βάση της υποτιμητικής στάσης απέναντι στα ζώα. Ο άνθρωπος βρισκόταν πάντοτε σε μία αλληλεξάρτηση με το φυσικό και ζωικό περιβάλλον, με έντονα βέβαια ανταγωνιστικά στοιχεία που εκπορευόταν από το ζήτημα της φυσικής του επιβίωσης, αλλά το ζώο κατείχε μία σημαντική θέση στην οργάνωση της ψυχοκοινωνικής του ζωής. Η κοινωνική πραγματικότητα του αρχαϊκού ανθρώπου ήταν προέκταση της φυσικής πραγματικότητας και ο αρχαϊκός άνθρωπος ένοιωθε ταυτισμένος και αναπόσπαστο κομμάτι του φυσικού περίγυρου. Σε θρησκευτικό επίπεδο, οι πρώτες μορφές θεοποίησης αφορούν τα ζώα. Η καταγωγή των ανθρώπων συνδέθηκε άλλωστε πάντοτε με τα ζώα. Πολύ αργότερα υπεισέρχονται οι ανθρώπινες μορφές στην θρησκεία, οι πρώτες μάλιστα σε μία ζωόμορφη εκδοχή. Στην Αφρική σε περιοχές που επιβιώνουν ακόμη αρχαϊκά σχήματα θρησκείας, οι μάγοι /θεραπευτές (σαμάνοι) ταυτίζονται με ζωικές μορφές στις τελετουργικές τους λειτουργίες με σκοπό να αφομοιώσουν την δύναμη αυτών των ζώων. Ακόμη και στις γεωργικές κοινωνίες, παρά την σταδιακά αυξανόμενη επικέντρωση στην εκμετάλλευση των ζώων, συνεχίζει να κυριαρχεί μία άλλου είδους σχέση μαζί τους. Προοδευτικά όμως με τους αιώνες η χρηστική /εργαλειακή σχέση του ανθρώπου με τα ζώα και η αποστασιοποίηση του από αυτά σε συγκινησιακό επίπεδο αυξάνεται.
Από ψυχολογικής άποψης, θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς, ότι οι άνθρωποι εκφράζουν στην σχέση τους με τα ζώα, μία πλευρά του εαυτού τους, όπως και τις βαθύτερες κοινωνικές τους αντιλήψεις.
Στην ψυχοδυναμική ψυχολογία, θεωρείται άλλωστε ότι η συμπεριφορά αντανακλά τα βαθύτερα αισθήματα ή τάσεις που κυριαρχούν μέσα στον άνθρωπο και ότι η αντίδραση σε ένα ερέθισμα δεν συνδέεται απαραίτητα με το ερέθισμα ή με την αντικειμενική κατάσταση, αλλά με την ανάγκη του ατόμου να εκφράσει τα αρνητικά αισθήματα και τις παρορμήσεις που πιέζουν να εξωτερικευτούν (Φρόιντ, 1915). Κατά συνέπεια, οι άνθρωποι που φέρονται επιθετικά και βίαια στα ζώα εκτονώνουν παρορμήσεις που είναι ανίκανοι να μετουσιώσουν ή να «μεταβολίσουν» με άλλο τρόπο (Zapparoli, 1982). Από την άλλη, ο φόβος είναι πολλές φορές «πηγή» επιθετικών συμπεριφορών σε ιδιαίτερα ανασφαλή ή ψυχικά διαταραγμένα άτομα (Zapparoli, 1982).