Ασκήσεις Εμπέδωσης του μαθήματος

Αφού παρθέσω στους μαθητές τις πληροφορίες σχετικά με τα ζώα και συζητήσουμε τις απορίες που τυχόν έχουν από το μάθημα θα ζητήσω από τα παδιά να απαντήσουν στις παρακάτω ερωτήσεις για να δω κατά πόσο έχουν καταλάβει αυτά που επισημάναμε.

1^η)ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

1) Στην κατηγορία των σαρκοφάγων ζώων ανήκει:

Α) ο βάτραχος Β) ο λύκος

Γ) η χελώνα Δ)η κατσίκα

2) Στην κατηγορία των ασπόνδυλων δεν ανήκει:

Α) η πεταλούδα Β) η γαρίδα

Γ) η αράχνη Δ) η γάτα

3) Ποιο από τα παρακάτω είναι ζώο προς εξαφάνιση:

Α) ο σκύλος Β) η αγελάδα

Γ) το δελφίνι Δ) η κότα

4) Το χέλι αποτελεί ζώο που ζει:

Α) στο νερό Β) στη στεριά

Γ) στο νερό και στη στεριά Δ) στον αέρα

5) Άμεση απειλή για την εξαφάνιση των ζώων είναι:

Α) το κυνήγι Β) η ρύπανση θαλασσών

Γ) φυτοφάρμακα Γ) δημιουργία φραγμάτων

6) Ποιο από τα παρακάτω ζώα δεν ανήκει στη χώρα μας:

Α) η φώκια Β) η αρκούδα

Γ) ο λύκος Δ) ο ελέφαντας

2^η)ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΥΣ

1) Καλό πλύσιμο χεριών μετά από κάθε επαφή με ζώο. Σ Λ

2) Ανάμεσα στα ζώα και τον άνθρωπο δεν υπάρχει αλληλεξάρτηση. Σ Λ

3) Ο ένας από τους βασικούς τύπους της τροφικής αλυσίδας έχει ως βάση τους παραγώγους Σ Λ

4) Ο αστακός ζει στη στεριά. Σ Λ

5) Το φίδι ανήκει στα αμφίβια. Σ Λ

6) 6)Τα κατοικίδια μας προσφέρουν αγάπη, ξεκούραση, συντροφιά. Σ Λ

Πως να αποφύγουμε μολύνσεις από τα ζώα

Καλό πλύσιμο των χεριών μετά από κάθε επαφή με ζώο
Συστηματικό πλύσιμο των χεριών πριν από το φαγητό
Να εμποδίζουμε το σκύλο να γλείφει τους ανθρώπους και ιδιαίτερα τα παιδιά. Σε περίπτωση που κάτι τέτοιο έχει συμβεί τότε χρειάζεται άμεσα καλό πλύσιμο με νερό και σαπούνι
Καθαριότητα στην περιοχή που ζει και κοιμάται το ζώο
Φροντίδα στο ζώο από τον κτηνίατρο για καταπολέμηση των παρασίτων και άλλων ασθενειών που προσβάλλουν τα ζώα. Σε περίπτωση που παρατηρηθεί κάποια ασθένεια σε κατοικίδιο ζώο τότε άμεσα πρέπει να ζητείται η βοήθεια του κτηνίατρου
Σε περίπτωση δαγκώματος από ζώο, πρέπει άμεσα να ζητείται η βοήθεια γιατρού
Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε περίπτωση επαφής με αδέσποτους σκύλους, γάτους ή άλλα ζώα. Επίσης εάν αποκτηθούν άλλα ζώα ή ερπετά, σπάνια ή εξωτικά, τότε πρέπει να ζητηθεί η βοήθεια του κτηνιάτρου για τα μέτρα προφύλαξης.
Βλέπουμε λοιπόν ότι με κάποια στοιχειώδη μέτρα, ο κίνδυνος προσβολής από μολυσματικές ασθένειες που μεταδίδονται από ζώα περιορίζεται στο ελάχιστο.
Οι προφυλάξεις αυτές μας επιτρέπουν να έχουμε τις ευεργετικές επιδράσεις των ζώων τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική μας υγεία.

τροφική αλυσίδα

Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι τροφικών αλυσίδων. Ο ένας έχει ως τροφική βάση τους παραγωγούς, δηλαδή από τα φυτά τρέφονται τα φυτοφάγα ζώα, από τα φυτοφάγα ζώα τρέφονται τα σαρκοφάγα και από αυτά τρέφονται μεγαλύτερα σαρκοφάγα ζώα. Από κρίκο σε κρίκο, ενώ μπορεί να παρατηρηθεί μια αύξηση του μεγέθους των ζώων, ο συνολικός αριθμός των ατόμων τους ελαττώνεται (αλυσίδα θηρευτών). Η δεύτερη αλυσίδα είναι η σαπροφυτική αλυσίδα, η οποία έχει ως τροφική βάση τη νεκρή οργανική ύλη και η ύπαρξη της οποίας είναι ιδιαίτερα σημαντική σε όλα τα οικοσυστήματα αφού εξασφαλίζει το κλείσιμο του κύκλου της ύλης (ανακύκλωση της ύλης).

Σχέσεις αλληλεξάτησης ζώου - ανθρώπου

Στις αρχαϊκές εποχές, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, δεν παρατηρούνταν η αποστασιοποίηση από το φυσικό περιβάλλον που συναντάμε σήμερα και η οποία βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στη βάση της υποτιμητικής στάσης απέναντι στα ζώα. Ο άνθρωπος βρισκόταν πάντοτε σε μία αλληλεξάρτηση με το φυσικό και ζωικό περιβάλλον, με έντονα βέβαια ανταγωνιστικά στοιχεία που εκπορευόταν από το ζήτημα της φυσικής του επιβίωσης, αλλά το ζώο κατείχε μία σημαντική θέση στην οργάνωση της ψυχοκοινωνικής του ζωής. Η κοινωνική πραγματικότητα του αρχαϊκού ανθρώπου ήταν προέκταση της φυσικής πραγματικότητας και ο αρχαϊκός άνθρωπος ένοιωθε ταυτισμένος και αναπόσπαστο κομμάτι του φυσικού περίγυρου. Σε θρησκευτικό επίπεδο, οι πρώτες μορφές θεοποίησης αφορούν τα ζώα. Η καταγωγή των ανθρώπων συνδέθηκε άλλωστε πάντοτε με τα ζώα. Πολύ αργότερα υπεισέρχονται οι ανθρώπινες μορφές στην θρησκεία, οι πρώτες μάλιστα σε μία ζωόμορφη εκδοχή. Στην Αφρική σε περιοχές που επιβιώνουν ακόμη αρχαϊκά σχήματα θρησκείας, οι μάγοι /θεραπευτές (σαμάνοι) ταυτίζονται με ζωικές μορφές στις τελετουργικές τους λειτουργίες με σκοπό να αφομοιώσουν την δύναμη αυτών των ζώων. Ακόμη και στις γεωργικές κοινωνίες, παρά την σταδιακά αυξανόμενη επικέντρωση στην εκμετάλλευση των ζώων, συνεχίζει να κυριαρχεί μία άλλου είδους σχέση μαζί τους. Προοδευτικά όμως με τους αιώνες η χρηστική /εργαλειακή σχέση του ανθρώπου με τα ζώα και η αποστασιοποίηση του από αυτά σε συγκινησιακό επίπεδο αυξάνεται.
Από ψυχολογικής άποψης, θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς, ότι οι άνθρωποι εκφράζουν στην σχέση τους με τα ζώα, μία πλευρά του εαυτού τους, όπως και τις βαθύτερες κοινωνικές τους αντιλήψεις.
Στην ψυχοδυναμική ψυχολογία, θεωρείται άλλωστε ότι η συμπεριφορά αντανακλά τα βαθύτερα αισθήματα ή τάσεις που κυριαρχούν μέσα στον άνθρωπο και ότι η αντίδραση σε ένα ερέθισμα δεν συνδέεται απαραίτητα με το ερέθισμα ή με την αντικειμενική κατάσταση, αλλά με την ανάγκη του ατόμου να εκφράσει τα αρνητικά αισθήματα και τις παρορμήσεις που πιέζουν να εξωτερικευτούν (Φρόιντ, 1915). Κατά συνέπεια, οι άνθρωποι που φέρονται επιθετικά και βίαια στα ζώα εκτονώνουν παρορμήσεις που είναι ανίκανοι να μετουσιώσουν ή να «μεταβολίσουν» με άλλο τρόπο (Zapparoli, 1982). Από την άλλη, ο φόβος είναι πολλές φορές «πηγή» επιθετικών συμπεριφορών σε ιδιαίτερα ανασφαλή ή ψυχικά διαταραγμένα άτομα (Zapparoli, 1982).

Ζώα που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν: άμεσες και έμμεσες απειλές

Ο αριθμός των απειλούμενων ζώων σε κάθε κατηγορία είναι τεράστιος. Αγγίζει περίπου τα 600 είδη και να φανταστείτε ότι οι έρευνες που έχουν γίνει δεν ολοκληρώθηκαν. Πιο συγκεκριμένα από την κατηγορία ερπετών η χελώνα καρέτα καρέτα είναι προς εξαφάνιση. Από την κατηγορία πτηνών η κουκουβάγια, ο αετός, ο γύπας, η γερακίνα, ο γκιώνης. Α πό την κατηγορία των θηλαστικών είναι το δελφίνι, ο λύκος, η αρκούδα. Είναι σημαντικό να μάθουμε ποιες είναι οι αιτίες που προκαλούν κινδύνους στα ζώα και όσο μπορούμε να προσπαθούμε για τη μείωση των κινδύνων. Οι απειλές των ζώων είναι άμεσες, δηλαδή όταν το ζώο χάνει κατευθείαν τη ζώη του ή έμμεσες, δηλαδή όταν το ζώο χάνει τη ζωή του μετά από κάποιο χρονικό διάστημα. Πιο συγκεκριμένα:

Άμεσες απειλές:

α) Κυνήγι

β) Χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων – «επιβλαβή»

γ) Σύλληψη, εμπόριο, συλλογή σπάνιων ειδών.

Έμμεσες απειλές:

α) Αλλοιώσεις και καταστροφές βιοτόπων

β) Φυτοφάρμακα κ.ά..

γ) Επέκταση τουριστικών εγκαταστάσεων

δ) Αύξηση του τουρισμού και των τουριστικών ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων.

ε) Συχνά σοβαρή ενόχληση ιδιαίτερη κατά την αναπαραγωγική περίοδο από φωτογράφους, κινηματογραφιστές.

στ) Δημιουργία φραγμάτων.

ζ) Διάνοιξη δρόμων.

η) Ρύπανση θαλασσών.

Που ζει το κάθε ζώο

Ας τα χωρίσουμε ανάλογα με τον τόπο που ζει το κάθε ένα.

Ζώα που ζουν στη στεριά: (σαλιγκάρι, ελάφι, μέλισσα, κότσυφας, ποντικός)

Ζώα που ζουν στο νερό: (χταπόδι, ψάρι, αστακός, στρείδι)

Ζώα που ζουν στη στεριά και στο νερό: (βάτραχος, χέλι, κάβουρας, χελώνα)

Ζώα που ζουν στη στεριά, αλλά βρίσκουν την τροφή τους στο νερό: (γλάρος, πάπια, πελαργός)

Άλλες κατηγορίες ζώων

Αμφίβια

Αρχικά γεννιούνται και μεγαλώνουν στο νερό, όπου αναπνέουν με βράγχια. Στη συνέχεια αναπτύσσουν την ικανότητα να ζουν στην ξηρά, όπου αναπνέουν με πνεύμονες.Επίσης, είναι ποικιλόθερμα και είτε ζουν κοντά στην θερμοκρασία του περιβάλλοντος αέρα ή νερού είτε προσλαμβάνουν θερμότητα ηλιαζόμενα ή καθισμένα σε επιφάνειες που ζεσταίνονται από τον ήλιο.

ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ

Τα θηλαστικά είναι εκείνη η ομάδα ζώων που τρέφουν τα νεογνά τους με γάλα που παράγεται από ειδικούς γαλακτογόνους αδένες, τους μαστούς. Είναι τα πιο εξελιγμένα ζώα, καθώς έχουν μεγάλο μέγεθος εγκεφάλου, αναπτυγμένο νευρικό σύστημα και αυξημένη νοημοσύνη.
ΕΡΠΕΤΑ
Είναι τα ζώα που για να κινηθούν έρπονται στη γη. τέτοια ζώα είναι τ φίδι, η σαύρα, η χελώνα,

ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ

Τα ασπόνδυλα είναι μια πολύ μεγάλη κατηγορία ζωικών οργανισμών, η οποία περιλαμβάνει πολυπληθείς επιμέρους κατηγορίες ζώων. τέτοια είναι τα έντομα, τα σαληγκάρια, οι γαρίδες, οι αράχνες κ.α
ΠΤΗΝΑ
Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά, που το δέρμα τους είναι λεπτό και καλύπτεται από φτερά. Τα πτηνά έχουν προσαρμοστεί στην πτήση, με εξαίρεση μερικά τα οποία έχασαν αυτή την ικανότητα, όπως η στρουθοκάμηλος. Το πρώτο ζεύγος των άκρων τους έχει μετατραπεί σε όργανα πτήσης, τις πτέρυγες ή φτερούγες. Τα πτηνά που ζουν συνεχώς στον ίδιο τόπο λέγονται καθιστικά. Αποδημητικά ή μεταναστευτικά λέγονται τα είδη που μεταναστεύουν κατά σμήνη σε θερμότερες περιοχές για να περάσουν τον χειμώνα και επανέρχονται την άνοιξη.

Είδη ζώων ανάλογα με το είδος της τροφής

Τα ζώα ανάλογα με το είδος της τροφής που καταναλώνουν χωρίζονται στις εξής κατηγορίες: σαρκοφάγα,φυτοφάγα και παμφάγα.
Τα σαρκοφάγα

Σαρκοφάγα ή σαρκοβόρα ονομάζονται τα ζώα που τρέφονται με σάρκες, κρέας. Τα σαρκοφάγα έχουν κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα εξής:

1. Μακριά, αιχμηρά δόντια εστιασμένα στο ξέσκισμα και το μάσημα της σάρκας.
2. Κινήσεις σαγονιών πάνω-κάτω ΜΟΝΟ για ξέσκισμα και δάγκωμα.
3. Όξινο σάλιο για την αφομοίωση της ζωικής πρωτεΐνης.
4. Έχουν για στομάχι έναν απλό στρογγυλό σάκο που εκκρίνει 10 φορές περισσότερο υδροχλωρικό οξύ απ’ότι στους ανθρώπους.
5. Εντερα 3 φορές το μήκος του κορμού τους, σχεδιασμένα για τη γρήγορη αποβολή του κρέατος, το οποίο σαπίζει γρήγορα.
6. Συκώτι που αποβάλει 10 - 15 φορές περισσότερο ουρικό οξύ από το ανθρώπινο συκώτι.
7. Δεν ιδρώνουν μέσω του δέρματός τους και δεν έχουν πόρους.
8. Τα ούρα τους είναι όξινα.
9. Η γλώσσα είναι τραχιά για το γλείψιμο του αίματος και της σάρκας

τα φυτοφάγα είναι τα ζώα που τρέφονται με φυτά ενώ τα παμφάγα είναι τα ζώα που τρέφονται και με φυτά και με σάρκες.

Τι μας προσφέρουν τα κατοικίδια

Είμαι σίγουρη ότι αρκετοί από εσάς έχετε κάποιο κατοικίδιο στο σπίτι ή θα θέλατε να αποκτήσετε.έτσι δεν είναι παιδιά? Γνωρίζετε όμως τα οφελείματα και τα μειονεκτήματα των κτοικιδίων? Σήμερα μέσα από τη συζήτηση που θα κάνουμε θα τα μάθουμε όλα.Τα κατοικίδια ζώα όπως οι σκύλοι, οι γάτοι και άλλα, προσφέρουν πολλά ωφελήματα στον άνθρωπο. Παράλληλα όμως μπορούν να μας μεταδώσουν και κάποιες ασθένειες.

Ο κίνδυνος για να μολυνθούμε από κάποιο μικροοργανισμό που προέρχεται από τα κατοικίδια ζώα είναι μικρός. Ο κίνδυνος για να προσβληθούμε από μια μεταδοτική ασθένεια, είναι πολύ μεγαλύτερος λόγω μολυσμένου φαγητού ή νερού.

Τα κατοικίδια ζώα μας προσφέρουν αγάπη, ξεκούραση και συντροφιά. Η παρουσία του αγαπημένου μας σκύλου ή γάτου, απομακρύνει το σκληρό αίσθημα της μοναξιάς.

Παράλληλα τα αγαπημένα μας ζώα, μας δίνουν την ευκαιρία για άσκηση και άλλες δραστηριότητες έξω από το σπίτι. Επίσης μας δημιουργούν ευκαιρίες για κοινωνικές επαφές με άλλους ιδιοκτήτες ζώων ή άλλους που ενδιαφέρονται. Επιπλέον έχουν θετικές επιδράσεις στη υγεία μας αφού μειώνουν την πίεση και τα τριγλυκερίδια σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει. επίσης και στους ηλικιωμένους δηλαδή τον παππού και τη γιαγια σας μπορει να προσφέρουν θετικά αποτελέσματα.Οι ηλικιωμένοι που έχουν κατοικίδια ζώα, έχουν λιγότερο στρες, επισκέπτονται λιγότερο το γιατρό

Ζώα που ζουν στη χώρα μας

Στη χώρα μας ζουν πολλά είδη ζώων. Άλλα ζουν κοντά στον άνθρωπο, άλλα στη φύση και άλλα αδέσποτα κυκλοφορούν στους δρόμους. Οι περισσότεροι από εσάς θα έχετε παππούδες οι οποίοι ασχολούνται με τα ζώα.Από τα πολύ παλιά χρόνια ο άνθρωπος κατάλαβε, ότι τα ζώα μπορούν να του φανούν χρήσιμα, για να τον βοηθούν στις δουλειές του (όργωμα, κουβάλημα) και για να εξασφαλίζει την τροφή του, αφού μπορεί αφού μπορεί να πάρει από αυτά το γάλα και το κρέας τους.Παίρνει επίσης το δέρμα τους, που το χρησιμοποιεί για να φτιάχνει παπούτσια ή ρούχα, καθώς και το μαλλί τους, που φτιάχνει ζεστά ρούχα για το χειμώνα. σε αυτή την κατηγορια ανήκουν το πρόβατο, η αγελάδα και η κατσίκα. επίσης ζώα όπως το άλογο και οι κότες είναι ζώα τα οποία εξημέρωσε ο άνθρωπος για να ζουν κοντά του και να του προσφέρουν υλικά αγαθά.Αυτά τα ζώα ονομάζονται οικόσιτα ή κατοικίδια.Επίσης, ζώα όπως είναι η γάτα και ο σκύλος ζουν κοντά στον άνθρωπο και του κρατούν σύντοφιά,δεν του προσφέρουν αγαθά όπως τα παραπάνω. Ακόμα στη χώρα μας ζουν αρκετά είδη άγριων ζώων. Χαρακτηριστικά είναι η αρκούδα, ο λύκος,η φώκια και η χελώνα. Μεγάλο ποσοστο των ζώων στην Ελλάδα καταλαμβάνουν τα θηλαστικά.Πιο συγκεκριμένα, στην πατρίδα μας ζούν πάνω από 110 είδη θηλαστικών από τα 190 περίπου που εξαπλώνονται στην Ευρώπη .Αυτό δέιχνει πόσο πλούσια είναι η πανίδα των θηλαστικών της χώρας μας. Δυστυχώς όμώς παιδιά υπάρχουν και πολλά αδέσποτα ζώα.Η Ελλάδα, είναι ένας τόπος που μπορεί και πρέπει να προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια, καλοσύνη και μέριμνα για όλα τα ζώα συντροφιάς. Ο αριθμός όμως των αδέσποτων ζώων της Ελλάδας είναι τεράστιος (300.000 αδέσποτοι σκύλοι εκ των οποίων οι 60.000 ζουν στην Αττική και ανυπολόγιστος αριθμός γάτων) και κανένα μέτρο, δεν μπορεί να επιτύχει την υιοθεσία τους από οικογένειες-εθελοντές.

Η σημασία των ζώων

Παιδιά στο σημερινό μάθημα θα επισημάνουμε κάποια σημαντικά πράγματα που οφείλουμε να γνωρίζουμε για τα ζώα.Τα ζώα είναι μέρος της φύσης όπως τα φυτά και ο άνθρωπος. Έχουν αισθήσεις, κινούνται και βρίσκουν την τροφή τους στο περιβάλλον. Οι σχέσεις του ανθρώπου με τα ζώα είναι συνήθως «καλές», αφού πολλοί από εμάς επιλέγουν να έχουν κατοικίδιο στο σπίτι τους. Τα κατοικίδια ζώα όπως οι σκύλοι, οι γάτοι και άλλα, προσφέρουν πολλά ωφελήματα στον άνθρωπο. Παράλληλα όμως μπορούν να μας μεταδώσουν και κάποιες ασθένειες.
Ο κίνδυνος για να μολυνθούμε από κάποιο μικροοργανισμό που προέρχεται από τα κατοικίδια ζώα είναι μικρός. Ο κίνδυνος για να προσβληθούμε από μια μεταδοτική ασθένεια, είναι πολύ μεγαλύτερος λόγω μολυσμένου φαγητού ή νερού.
Τα κατοικίδια ζώα μας προσφέρουν αγάπη, ξεκούραση και συντροφιά. Η παρουσία του αγαπημένου μας σκύλου ή γάτου, απομακρύνει το σκληρό αίσθημα της μοναξιάς.
Παράλληλα τα αγαπημένα μας ζώα, μας δίνουν την ευκαιρία για άσκηση και άλλες δραστηριότητες έξω από το σπίτι. Επίσης μας δημιουργούν ευκαιρίες για κοινωνικές επαφές με άλλους ιδιοκτήτες ζώων ή άλλους που ενδιαφέρονται. Πολλοί ακόμα, φροντίζουν να προστατεύουν τα αδέσποτα ζώα, που δυστυχώς είναι πολλά στη χώρα μας. Ακόμα, στο συγκεκριμένο κεφάλαιο του μαθήματος θα μάθουμε πως ξεχωρίζουμε τα διάφορα ήδη ζώων ανάλογα με τον τρόπο που κινούνται και το είδος της τροφής που καταναλώνουν. Επίσης, που ζουν τα ζώα και πως προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους και λίγα πράγματα για την τροφική αλυσίδα. Επιπλέον, θα επισημάνω χρήσιμες συμβουλές στα παιδιά για το πώς να αποφύγουν τυχόν μολύνσεις από τα ζώα.